Lagers, montage en demontage en smering.

Lagers worden overal gebruikt waar onderdelen draaien of bewegen. Wentellagers is een groep lagers dat alle rotating equipment draaiende houdt. Het zijn essentiële onderdelen dat fabrieken blijven “draaien”.

Lagers worden geproduceerd van gehard staal. https://www.youtube.com/watch?v=tP8nzvnqrPY

Bij de selectie van lagers is het van belang dat het juiste type geselecteerd wordt voor de juiste toepassing. Iets dat tijdens de ontwikkeling van installaties wordt gedaan. Installaties worden aangeleverd met lagers en het is aan de gebruiker om de juiste lagers op tijd te vervangen door minimaal dezelfde soorten lagers.

De eindgebruiker heeft veel invloed op de werking van lagers. Lagers zijn gevoelig voor vervuiling, trillingen, vocht, smeertechnisch onderhoud en montages en demontages.

Lagers staan bijna altijd in een opstelling met nog een lager. Als beide lagerhuizen in een opstelling zijn bewerkt, kunnen niet zich instellende lagers worden gebruikt. Zijn beide lagerhuizen of fundatieplaten niet in een opstelling bewerkt, dan zijn zich instellende lagers met bijbehorende lagerhuizen nodig.

Zich instellende lagers kenmerken zich doordat de loopbaan van de buitenring bolvormig is. De binnenring met kogel- of rollenset kan zich dan instellen in de buitenring. Kleine uitlijnfouten worden dan in het lager opgelost.

We kennen kogel- en rollagers. Kogellagers zijn:

  • eenrijig of meerrijig diepgroefkogellager
  • eenrijig of meerrijig hoekcontactkogellager
  • vierpuntslager
  • tweerijig zich instellend kogellager
  • kogeltaatslager
  • Y-lagers
  • loop- en nok- en steunrollen

Rollagers zijn:

  • cilinderlager
  • tonlager
  • kegellager
  • cilindertaatslager
  • tontaatslager
  • kegeltaatslager
  • CARB lager

Voor alle lagers geldt dat de contactvlakken tussen wentellichamen (kogel of rol) , kooi en loopbanen gesmeerd moeten worden. Ook de evt. afdichting moet gesmeerd worden. Dat smeermiddel speelt een belangrijke rol in een lager. Het zorgt dat er geen metaalcontact is tussen de metalen delen, maar dat een hydrodynamische smeerfilm beide vlakken scheidt. Als dat niet het geval is, spreken we van grenssmering of gebrekkige of zelfs geen smering.

Bij smering wordt vooral vet of olie gebruikt. Vet is geen was of dikke olie, maar een zeepskelet die de olie vast houdt tijdens transport en bij belasting en temperatuurberhoging de olie laat “bloeden”, zodat de olie de smeerfilm kan maken. Daarna “kruipt” de olie terug in het zeepskelet.

Op de plaats van het contactvlak tussen rol en loopbaan, kan er wel een enorme druk van wel 10.000 kg/cm2 heersen. In het midden van het contacvlak is de druk het hoogst. Aan de randen van het contactvlak het laagst. En als de kogel 1 mm is verder gelopen is het contactvlak meegelopen. Als een kogellager 10 kogels heeft, komt het contactvlak in de buitenring, bij 3000 omw/min, dus 30.000 x / minuut voorbij. De kogel is veel kleiner dan de binnenring, waardoor de kogel gemakkelijk meer dan 14.000 omw/min. Kan draaien terwijl de kooi maar 1500 omw/min maakt.

In het contactvlak gebeurt er nog iets. Er ontstaat een hydrodynamische smeerfilm doordat de ruwheid van de kogel en loopbaan, het smeermiddel in de kegvorm tussen kogel en loopbaan trekt. In die kegvorm neemt de druk op het smeermiddel snel toe als die kogel al 14.000 omw/min maakt. (Ruim 230 omw/sec). Door de snelheid, kan het smeermiddel niet meer aan de kant worden gedrukt en wordt overrold door de kogel. Daarbij neemt de druk gemakkelijk op tot 10.000 kg/cm2 en zal de vloeibare olie veranderen van een vloeibare naar een vaste fase en weer terug. De vaste fase is zo hard als zilver. De olie kruipt daarna weer in het zeepskelet.

Al deze bewegingen maken het lager een knap staaltje techniek. En wij eisen dan ook nog dat het 30.000 uur of meer moet draaien…

Stel… er moet een kogellager worden vervangen. ~De monteur ziet dat er ruimte is om het lager met een pullytrekker te demonteren. Hij kiest voor de 3-armige trekker, want hij wil de as minimaal beschadigen, want er komt een nieuw lager op. Hij klemt de pullytrekker op as en buitenring en draait aan de armen en houdt de spindel stil. Waarom? Iedereen draait aan de spindel!. Exact, maar als je aan de armen draait, gaat de as langer mee. Hoe dat komt? Kom naar de training.

Stel een lager wordt vervangen. De as valt bij de werkzaamheden van de werkbank en er zit een beschadiging op as. Precies op de plaats van het lager natuurlijk. De monteur weet dat hij geen vijl of schuurpapier mag gebruiken en pakt de wetsteen en wat smeerolie en slijpt het topje van de beschadiging af. Er zit nog wel een putje, maar die wordt opgevuld met een speciale pasta die de zuurstof uit de lucht bindt om passingsroest te voorkomen.

Stel een ventilator op het terrein buiten maakt lawaai. Het zijn twee lagerhuizen met zich instellende kogellagers. De vorige keer dat de lagers zijn vervangen, is nog een 2 maanden geleden. De ventilator wordt uitgepland en de lagers gedemonteerd. De monteur draait de binnenringen met kogelsets en ziet dat het loopspoor op de stilstaande buitenring best breed is en rondom loopt. Wat kunnen de oorzaken van deze schade zijn geweest en welke acties moet de monteur doen om zaken uit te sluiten?

Stel er moet een lager worden vervangen met externe afdichtingen. Het lager moet dus gevuld worden met vet. Maar het lager draait 9.000 omw/minuut. Kan hier een gewoon vet worden gebruikt? Welke informatie is nodig om het juiste vet en de juiste vethoeveelheid en de juiste nasmeerinterval te bepalen?

Er worden forse eisen gesteld aan lagers, montage en demontage, smering, as- en huistoleranties en vervuiling. Maar ook aan uitlijning en handling van machines.

Dit alles is onderdeel van de tweedaagse trainingen Lagermontage en demontage, smering en lagerschade analyse.

Bij voorkeur geven we deze training op lokatie. We maken gebruik van een montagetafel met 8 werkstations, waar alle soorten montages en demontages gedemonstreerd worden en geoefend worden. De montagetafel weegt 800kg en moet met een heftruck gelost en geladen worden.

Dit artikel is een van de 20 artikelen die worden aangeboden door European Reliability Centre (ERC) B.V. ERC is gespecialiseerd in trainingen en software voor maintenance en reliability engineers. ERC richt zich vooral op productiebedrijven die het storingsgedrag van hun productieproces willen verbeteren, met als doel kosten te verlagen en beschikbaarheid, betrouwbaarheid en effectiviteit te vergroten.

Op www.ercbv.eu zijn alle artikelen te vinden en is informatie over alle trainingen beschikbaar.

Trainingen worden vanaf 6 deelnemers ook op locatie gegeven. Informeer naar de mogelijkheden.

European Reliability Centre (ERC) B.V.
www.ercbv.eu / info@ercbv.eu / +31 (0)184600988